Prof. Chmaj ostro o prezydencie Nawrockim. “Grabar konstytucji”

Prezydencka Rada Nowej Konstytucji ma przygotować założenia ustawy zasadniczej do 2030 r. Prof. Marek Chmaj w rozmowie z “Faktem” ostro ocenił jednak zarówno sam skład gremium, jak i dotychczasowy sposób sprawowania urzędu przez Karola Nawrockiego. — Stara się być grabarzem ustawy zasadniczej — mówi konstytucjonalista.

10 lipca w Belwederze odbyło się inauguracyjne posiedzenie Rady Nowej Konstytucji. Tego samego dnia akty powołania otrzymało 37 kolejnych członków gremium. Razem z osobami wskazanymi przez prezydenta 3 maja Rada liczy 47 członków. W jej składzie znaleźli się m.in. Przemysław Czarnek, Tobiasz Bocheński, Michał Wawer, Przemysław Wipler, Paweł Kukiz, Julia Przyłębska, Małgorzata Manowska, prof. Ryszard Piotrowski i Jacek Majchrowski.

Kancelaria Prezydenta przedstawia Radę jako miejsce szerokiej debaty ustrojowej, eksperckiej i obywatelskiej. Jej zadaniem ma być przeprowadzenie prac nad “Konstytucją Nowej Generacji 2030” oraz poszukiwanie ponadpolitycznego kompromisu. Prof. Marek Chmaj nie wierzy jednak, że obecny skład pozwoli osiągnąć taki cel.

Prof. Chmaj krytykuje skład Rady Nowej Konstytucji
Konstytucjonalista zwraca uwagę, że w Radzie dominują osoby wywodzące się z jednej części sceny politycznej. Jego zdaniem brak rzeczywistej różnorodności może uniemożliwić merytoryczną pracę nad projektem najważniejszego aktu prawnego w państwie.

Mamy do czynienia właściwie z jednym środowiskiem i jednym sposobem myślenia. Rada składa się głównie z osób o poglądach prawicowych lub skrajnie prawicowych. Co więcej, znaczną część jej członków stanowią emeryci. W takim składzie będzie miała ogromny problem z normalną pracą nad tekstem konstytucji — podkreśla.

Jak zaznacza, przygotowanie nowej ustawy zasadniczej wymaga nie tylko wiedzy prawniczej, ale również konfrontowania ze sobą odmiennych wizji państwa.

— Taka praca wymaga podziału na zespoły, merytorycznej dyskusji oraz ścierania się różnych poglądów. Nie bardzo widzę możliwość prowadzenia rzeczywistych prac w obecnym składzie — wskazuje.

Prof. Chmaj uważa, że dobór członków Rady odzwierciedla polityczną wizję Karola Nawrockiego.

Prezydent Nawrocki nie jest prezydentem całego narodu, lecz prezydentem swojego elektoratu. Skład Rady odzwierciedla więc jego poglądy oraz jego pomysł na sprawowanie prezydentury

— stwierdza konstytucjonalista.

Nowa konstytucja Nawrockiego może nie powstać
Zdaniem prof. Chmaja mało prawdopodobne jest, aby Rada w obecnym składzie samodzielnie przygotowała kompletny projekt ustawy zasadniczej. Ekspert dopuszcza możliwość, że dokument mógłby powstać poza gremium, a następnie zostać przedstawiony jako efekt jego prac.

Zakładam, że sama Rada nie stworzy żadnego projektu. Chyba że będzie chciała podpisać się pod dokumentem przygotowanym na zewnątrz, na przykład przez jakiś prawicowy ośrodek działający na jej zamówienie

— ocenił.

Konstytucjonalista podkreśla również, że samo napisanie projektu nie oznacza jeszcze, że nowa konstytucja mogłaby wejść w życie. Do jej przyjęcia potrzebna jest większość konstytucyjna w parlamencie, a następnie odpowiednie poparcie społeczne.

— Moim zdaniem Rada w takim składzie nie jest w stanie samodzielnie stworzyć nowej konstytucji. A nawet gdyby taki projekt powstał, nie sądzę, aby został przyjęty w referendum — wskazuje.

Ekspert ostro ocenia również dotychczasowy sposób korzystania przez Karola Nawrockiego z prezydenckich kompetencji. Wskazuje, że obecna konstytucja nie przewiduje precyzyjnych terminów na wykonanie części obowiązków przez głowę państwa.

Ujawnia się pewna luka w konstytucji. Zakładaliśmy, że jednoosobowa władza wykonawcza sprawowana przez prezydenta będzie wykonywana zgodnie z literą konstytucji i w duchu lojalności wobec jej przepisów

— tłumaczy.

Zdaniem konstytucjonalisty problem pojawia się wtedy, gdy prezydent nie podejmuje określonych decyzji lub robi to z dużym opóźnieniem.

— Tymczasem mamy prezydenta wybranego przez naród, który nie wykonuje swoich konstytucyjnych i ustawowych obowiązków albo realizuje je z ogromnym opóźnieniem. To przykład prezydentury antysystemowej, rozpychającej się i próbującej wychodzić poza ramy ustalone przez ustrojodawcę — ocenia prof. Chmaj.

Ekspert przypomina, że zgodnie z art. 126 konstytucji prezydent ma czuwać nad jej przestrzeganiem. Jego zdaniem Karol Nawrocki powinien najpierw respektować obowiązującą ustawę zasadniczą, a dopiero później proponować jej zastąpienie.

Jest to szkodliwe zarówno dla samego Karola Nawrockiego, jak i dla nas wszystkich. Prezydent powinien najpierw przestrzegać obecnej konstytucji, a dopiero później myśleć o stworzeniu nowej

— podkreśla.

Prof. Chmaj wskazał na rolę jaką prezydent powinien pełnić w systemie politycznym.

— Prezydent ma czuwać nad przestrzeganiem konstytucji. To jego podstawowa funkcja ustrojowa. Tymczasem stara się być grabarzem ustawy zasadniczej i pokazywać, że normy obowiązujące nas wszystkich jego samego nie dotyczą — mówi.

Konstytucjonalista wskazuje również, jaki przepis chciałby zobaczyć w ewentualnym projekcie przygotowanym przez prezydencką Radę.

— Mam nadzieję, że w prezydenckim projekcie znajdzie się przepis pozwalający na usunięcie prezydenta z urzędu z powodu niewykonywania przez niego konstytucyjnych i ustawowych zadań — podsumowuje prof. Marek Chmaj.