Nie żyje legenda “Solidarności”. Właśnie przekazano smutne wieści

W wieku 87 lat zmarł Krzysztof Dowgiałło, opozycjonista z czasów PRL i były poseł. O jego śmierci poinformował gdyński samorząd, a jako pierwszy napisał o niej portal wPolityce. Dowgiałło był z zawodu architektem, ale zapamiętano go przede wszystkim jako autora słów, które stały się symbolem walki o wolność.

Najpopularniejszy utwór Dowgiałły zrodził się z tragedii. Inspiracją stały się wydarzenia z 17 grudnia 1970 roku w Gdyni, kiedy wojsko i milicja otworzyły ogień do robotników. Tekst powstał tego samego wieczoru, gdy autor, głęboko poruszony, zobaczył na ulicy Świętojańskiej pochód manifestantów niosących na drzwiach ciało młodego chłopca. Jak ustalił historyk IPN Piotr Brzeziński, ofiarą był osiemnastoletni Zbigniew Godlewski, pracownik Stoczni Gdyńskiej im. Komuny Paryskiej, zastrzelony nieopodal przystanku Gdynia Stocznia. 

W chwili pisania wiersza Dowgiałło nie wiedział, kim był zabity chłopiec. Nadał mu więc zmyślone, pospolite imię i nazwisko: Janek Wiśniewski. Miało ono symbolizować każdą bezimienną ofiarę tamtych dni. Z czasem pieśń stała się jednym z najważniejszych sposobów, w jaki Polacy pamiętali o ofiarach grudniowej masakry.

Przez niemal dwie dekady ballada krążyła jako utwór anonimowy. Po strajkach Sierpnia ’80 muzykę skomponował do niej Mieczysław Cholewa, traktując słowa jako twórczość ludową. Ogólnokrajowy rozgłos pieśń zyskała dzięki filmowi Andrzeja Wajdy „Człowiek z żelaza”, w którym wykonała ją Krystyna Janda. 

Sam Dowgiałło ujawnił swoje autorstwo dopiero w 1989 roku. Kwestie prawne formalnie rozstrzygnął w 2007 roku Sąd Rejonowy w Sopocie, uznając go za twórcę tekstu. Sprawa nie była prosta, ponieważ do autorstwa przyznawał się również gdyński poeta Jerzy Stanisław Fic. Ostatecznie Cholewa wycofał swój wpis w rejestrze ZAiKS.

Jak podaje Encyklopedia Solidarności, Krzysztof Dowgiałło włączył się do opozycji latem 1980 roku, w czasie wielkiej fali strajków na Wybrzeżu. Brał udział w proteście w Stoczni Gdańskiej i został delegatem do Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego, który w imieniu załóg z całego regionu negocjował z władzami. Z tego zrywu narodziła się „Solidarność”. 

Gdy w grudniu 1981 roku wprowadzono stan wojenny, Dowgiałłę aresztowano. Ponieważ miał chore serce, trafił najpierw do więziennego szpitala w Bydgoszczy. Sąd Wojewódzki w Gdańsku skazał go na cztery lata więzienia. Karę odbywał między innymi w Potulicach, gdzie wydawał więzienną gazetkę „Pilnik”. W 1983 roku wyszedł na wolność na mocy ułaskawienia, lecz rok później znów go zatrzymano. Tym razem zwolniła go amnestia.

Przełom ustrojowy otworzył przed Dowgiałłą nowy etap. W czerwcowych wyborach 1989 roku, pierwszych częściowo wolnych w powojennej Polsce, zdobył mandat posła na Sejm kontraktowy z ramienia Komitetu Obywatelskiego. W kolejnych latach przechodził przez formacje obozu liberalno-demokratycznego: Ruch Obywatelski Akcja Demokratyczna, Unię Demokratyczną i Unię Wolności, a w latach 1990–2002 był radnym Sopotu. 

Wolna Polska doceniła jego zasługi w walce z komunizmem. W 2007 roku prezydent Lech Kaczyński odznaczył go Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, a w 2015 roku Dowgiałło odebrał Krzyż Wolności i Solidarności.