Zakaz ogrzewania węglem, ekogroszkiem i pelletem. Wchodzą nowe przepisy

Właściciele domów ogrzewanych węglem lub drewnem muszą przygotować się na kolejne zmiany. Stare piece i kotły niespełniające norm emisyjnych są stopniowo wycofywane, jednak terminy nie są jednakowe w całej Polsce. O tym, jak długo można korzystać z konkretnego urządzenia, decydują przede wszystkim uchwały antysmogowe obowiązujące w poszczególnych województwach.

Wbrew pojawiającym się informacjom nie oznacza to, że 1 stycznia 2040 roku wszystkie piece w Polsce automatycznie staną się nielegalne. Unijna dyrektywa EPBD nakazuje państwom członkowskim przygotowanie polityki prowadzącej do stopniowego odchodzenia od kotłów spalających paliwa kopalne. Rok 2040 został wskazany jako termin docelowy, natomiast szczegółowe zasady mają być ustalane na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym.

Nie ma jednego terminu wymiany pieca dla całej Polski
Obowiązek wymiany źródła ogrzewania zależy od miejsca zamieszkania, rodzaju urządzenia, jego wieku oraz klasy emisyjnej. Każde województwo może przyjąć własną uchwałę antysmogową i wyznaczyć inne terminy graniczne.

W pierwszej kolejności wycofywane są kotły pozaklasowe, nazywane potocznie kopciuchami. Są to urządzenia, które nie posiadają tabliczki znamionowej albo nie spełniają nawet wymagań trzeciej klasy według normy PN-EN 303-5. W wielu regionach zakaz ich użytkowania już obowiązuje.

Kolejne ograniczenia obejmują kotły klasy trzeciej i czwartej. Przykładowo w województwie lubelskim urządzenia te mogą być eksploatowane do końca 2026 roku. Z kolei na części obszaru województwa pomorskiego zakaz korzystania z kotłów klasy trzeciej i czwartej obowiązuje od 1 września 2026 roku. Pokazuje to, że nie można wskazać jednego terminu właściwego dla wszystkich mieszkańców kraju.

Najdłużej mogą pozostać w użyciu kotły klasy piątej oraz urządzenia spełniające wymagania ekoprojektu. Również w ich przypadku należy jednak sprawdzić lokalne przepisy. Niektóre uchwały przewidują późniejszą wymianę, a inne dopuszczają korzystanie z urządzenia do końca jego technicznej żywotności.

Jakich paliw nie wolno używać?
Uchwały antysmogowe obejmują nie tylko rodzaj pieca, lecz także jakość stosowanego opału. W wielu województwach już teraz obowiązuje zakaz spalania węgla brunatnego, mułów i flotokoncentratów węglowych oraz mieszanek produkowanych z ich wykorzystaniem.

Zakazane mogą być również najdrobniejsze frakcje węgla, paliwa niespełniające minimalnych parametrów jakościowych oraz mokre drewno i inna biomasa o wilgotności przekraczającej 20 procent. Szczegółowy katalog paliw różni się jednak w zależności od województwa.

Ekogroszek, mimo swojej nazwy, pozostaje odmianą węgla kamiennego. Dlatego w miejscach, w których wprowadzony zostanie całkowity zakaz spalania węgla, nie będzie można korzystać również z ekogroszku.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku pelletu drzewnego. Pellet produkowany z biomasy nie jest paliwem kopalnym, dlatego unijne plany dotyczące wycofania paliw kopalnych nie oznaczają automatycznego zakazu wszystkich kotłów na pellet. Urządzenie musi jednak spełniać odpowiednie normy, a paliwo wymagania jakościowe. Zakaz może dotyczyć przede wszystkim mokrej biomasy albo urządzeń, które nie spełniają wymagań emisyjnych. Komisja Europejska wskazuje, że paliwa z biomasy zaliczane są do paliw odnawialnych, a nie kopalnych.

Co naprawdę ma zmienić się do 2040 roku?
Unijna dyrektywa EPBD zakłada, że państwa członkowskie mają przygotować wiarygodne plany prowadzące do odejścia od kotłów spalających węgiel, gaz ziemny i olej opałowy. Oznacza to, że zmiany nie dotyczą wyłącznie domowych pieców węglowych.

Od 1 stycznia 2025 roku państwa nie powinny już udzielać zachęt finansowych na montaż indywidualnych kotłów zasilanych paliwami kopalnymi. Nie oznacza to jednak automatycznego zakazu ich posiadania lub użytkowania. Ministerstwo Rozwoju i Technologii wyjaśnia, że takie urządzenia nadal mogą być stosowane, o ile nie zabraniają tego inne przepisy, jednak ich zakup i montaż co do zasady nie powinny być dotowane ze środków publicznych.

Kolejne zmiany dotyczą nowych budynków. Od 1 stycznia 2028 roku bezemisyjne mają być nowe obiekty należące do instytucji publicznych. Od 1 stycznia 2030 roku wymaganie to ma objąć wszystkie pozostałe nowe budynki. Budynek bezemisyjny nie może wytwarzać na miejscu emisji dwutlenku węgla pochodzącej ze spalania paliw kopalnych.

Dla właścicieli starszych domów najważniejsze pozostają jednak uchwały antysmogowe. Przed zakupem opału, wymianą kotła albo rozpoczęciem modernizacji warto sprawdzić przepisy obowiązujące w konkretnym województwie i gminie. To właśnie one określają, do kiedy można używać starego pieca i jakimi paliwami wolno w nim palić.